Άγχος στην Εφηβεία: 5 Σημάδια που οι Γονείς Αγνοούν

Άγχος στην Εφηβεία: Τα Σημάδια που οι Γονείς Συχνά Αγνοούν 

Το άγχος στην εφηβεία χτυπάει την πόρτα κάθε οικογένειας και συχνά φέρνει μαζί του, δύσκολες καταστάσεις. 

Πολλοί λένε “είναι μια δύσκολη περίοδος αλλά θα περάσει”. Είναι όμως έτσι; 

Πόσο προετοιμασμένοι είναι οι γονείς να αντιμετωπίσουν το τέρας που λέγεται εφηβεία; 

Πόσο συνεργάσιμα είναι τα παιδιά να ακούσουν; 

Ποια σημάδια οι γονείς πρέπει να προσέξουν; 

Για όλα αυτά θα μιλήσουμε σε μια προσπάθεια να βοηθηθούν και οι δύο πλευρές ώστε η εφηβεία να αντιμετωπιστεί με το λιγότερο ψυχικό κόστος. 

Όσον αφορά στους εφήβους, βιώνουν μια κατάσταση όπου οι ανακατατάξεις και οι επαναπροσδιορισμοί έχουν τον πρώτο ρόλο. 

Απο τη μια δηλώνουν έντονα την ανάγκη για ανεξαρτησία ενώ ασυνείδητα επιζητούν την ασφάλεια της οικογένειας. Δύο κόσμοι αντίθετοι και οι ορμόνες κατέχουν τη σκυτάλη για να καθορίζουν κάθε μέρα το μέγεθος των συγκρούσεων. 

Το άγχος στην εφηβεία χτυπάει κόκκινο. 

Ως ψυχολόγος στην εξειδικευμένη ομάδα του Mandala Institute αλλά κυρίως ως άνθρωπος που ακούει καθημερινά τους προβληματισμούς των γονιών και τις κραυγές αγωνίας των εφήβων,παρατηρώ κάτι πολύ σημαντικό. 

Το άγχος στην εφηβεία δεν έχει να κάνει με αυτό που εμείς οι ενήλικες αναγνωρίζουμε ή βιώνουμε. Τα παιδιά δηλαδή το περνάνε διαφορετικά με απλά λόγια. 

Δεν θα εκφράσει αυτό που νιώθει ο έφηβος γιατί δεν μπορεί να το προσδιορίσει. Θα το δείξει όμως μέσα από συμπεριφορές που 9 στις 10 φορές οι γονείς θα εντοπίσουν και θα παρεξηγήσουν. Θα μιλάνε για εφηβικά καμώματα, για τεμπελιά για κάτι διαφορετικό από την πραγματική αιτία που είναι το άγχος στην εφηβεία. 

Το άγχος στους εφήβους μπορεί να εμφανιστεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, όχι μόνο ως «νευρικότητα». Συχνά εκδηλώνεται τόσο συναισθηματικά όσο και σωματικά.

Συναισθηματικά και ψυχολογικά συμπτώματα

• Υπερβολική ανησυχία για το σχολείο, τις εξετάσεις ή το μέλλον.
• Έντονος φόβος μήπως αποτύχουν ή απογοητεύσουν τους άλλους.
• Ευερεθιστότητα και συχνοί εκνευρισμοί.
• Δυσκολία στη συγκέντρωση.
• Αίσθημα έντασης ή ότι «κάτι κακό θα συμβεί».
• Χαμηλή αυτοπεποίθηση.
• Αποφυγή κοινωνικών δραστηριοτήτων ή καταστάσεων που προκαλούν άγχος.

Σωματικά συμπτώματα

• Πονοκέφαλοι.
• Πόνοι στο στομάχι ή ναυτία χωρίς εμφανή ιατρική αιτία.
• Ταχυκαρδία ή αίσθημα «φτερουγίσματος» στην καρδιά.
• Εφίδρωση.
• Τρέμουλο.
• Μυϊκή ένταση.
• Κόπωση και εξάντληση.

Συμπτώματα στη συμπεριφορά

• Δυσκολία στον ύπνο ή συχνοί εφιάλτες.
• Αλλαγές στην όρεξη.
• Αναβλητικότητα και αποφυγή υποχρεώσεων.
• Πτώση της σχολικής επίδοσης.
• Συνεχής ανάγκη για επιβεβαίωση από γονείς ή φιλους.
• Απομόνωση από την οικογένεια ή τους συνομηλίκους.

Ποια είναι εκείνα τα «κρυφά» σημάδια που οι γονείς συχνά προσπερνάμε ή αγνοούμε; Πώς μεταμορφώνεται το στρες στη συμπεριφορά ενός παιδιού 14 ή 17 ετών; Και, το κυριότερο, πώς μπορείτε να σταθείτε δίπλα του χωρίς να το πιέσετε;

Άγχος στην εφηβεία πως θα το αντιληφθούν οι γονείς; 

Αν κάποιος γονιός πιστέψει ότι το κλάμα ή ο φόβος είναι σημάδια άγχους, κάνει λάθος. Στους εφήβους το λόγο έχει ο προμετωπιαίος φλοιός ο οποίος ρυθμίζει τα συναισθήματα. Επειδή λοιπόν ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί η ανάπτυξή του, συνήθως εκφράζονται με θυμό και νεύρα. 

Νιώθουν φοβερή πίεση με το νευρικό τους σύστημα να βρίσκεται σε κατάσταση «μάχης ή φυγής» (fight or flight). Αυτό σημαίνει ότι με οποιοδήποτε ερέθισμα, π.χ. μια παρατήρηση από τους γονείς το ηφαίστειο εκρήγνυται και η κατάσταση γίνεται δύσκολη. 

Δεν χρειάζεται κάτι σημαντικό αλλά μια απλή ερώτηση του τύπου, “τι θέλεις να φας για βραδινό;” ή “πως ήταν στο σχολείο σήμερα;” και η σπίθα γίνεται φωτιά. Η απάντηση σίγουρα θα εκπλήξει τους γονείς αν υπάρξει γιατί καμιά φορά ένα βλέμμα τους ή μια πόρτα που κλείνει απότομα αρκεί. 

Ο γονιός από την μεριά του και δικαιολογημένα εκλαμβάνει αυτή τη συμπεριφορά ώς απαράδεκτη και παντελής έλλειψη σεβασμού. Είναι απόλυτα φυσιολογικό, όλοι έτσι νιώθουμε αλλά εδώ είναι το σημείο καμπής. Εκείνη τη στιγμή δεν χρειάζεται να ρίξουμε λάδι στη φωτιά, καλό είναι να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αφήσουμε την κατάσταση εκεί ακριβώς. 

Το παιδί έχει να διαχειριστεί το εφηβικό άγχος και η θέση του είναι ήδη επιβαρυμένη για να την φορτώσουμε με φωνές και παράπονα. 

Τα 5 Κρυφά Σημάδια Εφηβικού Άγχους που Πρέπει να Προσέξετε

Υπάρχουν κάποια κρυφά σημάδια που το εφηβικό άγχος κρύβεται πίσω τους. Εμείς θα προσπαθήσουμε να εξετάσουμε 5 από αυτά για να είστε έτοιμοι να αντιμετωπίσετε την επόμενη δυσχερή κατάσταση. 

Οδηγός Επιβίωσης για Γονείς

Σίγουρα οι γονείς όταν συνειδητοποιούν την κατάσταση έχουμε διανύσει το μισό δρόμο για τη λύση του. Το να κατηγορεί την συμπεριφορά του παιδιού, δεν είναι λύση. Λύση θα δοθεί εφόσον δοθεί στο παιδί βοήθεια. Το κήρυγμα και οι οδηγίες δεν βοηθούν. Δεν τις δέχεται ούτε τις ακολουθεί. Το καλύτερο είναι να προσπαθήσουμε να διορθώσουμε το πρόβλημα όχι να αντιμετωπίσουμε τα συμπτώματα. 

Τι μπορείτε να κάνετε, λοιπόν, πρακτικά;

• Όταν νιώθετε την ανάγκη να πείτε: «Έλα μωρέ, τι άγχος στην εφηβεία έχεις εσύ; Εμείς στην ηλικία σου δουλεύαμε, εσύ τα έχεις όλα έτοιμα».

Δοκιμάστε καλύτερα να πείτε: «Βλέπω ότι ζορίζεσαι πολύ τελευταία και καταλαβαίνω ότι οι πιέσεις που φέρνει το σχολικό άγχος και η καθημερινότητα είναι μεγάλες».

Γιατί έχει σημασία: Ακυρώνοντας το συναίσθημά του, αναγκάζετε τον έφηβο να κλειστεί στον εαυτό του. Αναγνωρίζοντας την πίεση, ενισχύετε την επικοινωνία με τον έφηβο και του δείχνετε έμπρακτα ότι είστε σύμμαχος του.

• Όταν νιώθετε την ανάγκη να πείτε: «Μην αγχώνεσαι, δεν είναι τίποτα, μια χαρά θα τα πας».

Δοκιμάστε καλύτερα να πείτε: «Είμαι εδώ για σένα, ό,τι κι αν γίνει. Ακόμα κι αν αποτύχεις, τίποτα δεν αλλάζει στην αγάπη μας».

Γιατί έχει σημασία: Η φράση «μην αγχώνεσαι» λειτουργεί αντίστροφα. Διογκώνει το εφηβικό άγχος επειδή το παιδί νιώθει ότι αποτυγχάνει ακόμη και στο να παραμείνει ψύχραιμο. Η αποδοχή χωρίς όρους είναι το κλειδί.

• Όταν νιώθετε την ανάγκη να πείτε: «Γιατί έχεις αυτά τα μούτρα; Τι σου φταίμε εμείς πάλι;».

Δοκιμάστε καλύτερα να πείτε: «Καταλαβαίνω ότι είσαι θυμωμένος/η αυτή τη στιγμή. Όταν νιώσεις έτοιμος/η, είμαι εδώ να σε ακούσω».

Γιατί έχει σημασία: Τα νεύρα είναι από τα πιο συχνά κρυφά σημάδια άγχους σε εφήβους. Δίνοντάς του χρόνο, προστατεύετε την ευαίσθητη ψυχολογία του εφήβου και του δίνετε χώρο να ηρεμήσει, αποφεύγοντας μια άσκοπη μάχη εξουσίας μέσα στο σπίτι.

Οι Χρυσοί Κανόνες της Επικοινωνίας με έναν Έφηβο

• Πρώτος κανόνας. Ακούς χωρίς να κρίνεις. Μάθε να ακούς τις ανάγκες του, τους φόβους του, την ανασφάλειά του. Το να ανταποκριθείς με κλισέ φράσεις όπως “Είσαι υπερβολικός”, “Μη δίνεις τόση σημασία”. δεν βοηθάει. Θέλεις πραγματικά να μάθεις πως νιώθει το παιδί, τότε μόνο θα μπορείς να βοηθήσεις. 
• Δεύτερος κανόνας. Μήπως οι προσδοκίες σου είναι μεγάλες; Άλλο πράγμα η αγάπη και άλλο η αποδοχή. Αν δεν περάσει στην πρώτη επιλογή σχολής ή αν δεν είναι τόσο κοινωνικός όσο θέλεις δεν επηρεάζει την αγάπη σου. Αυτό πρέπει να κατανοήσει ο έφηβος. Ψάχνει για καταφύγιο, για συμπαράσταση όχι για κρίσεις και δικαστήρια. 
• Τρίτος κανόνας. Αν εσύ διαχειρίζεσαι το άγχος σου, να είσαι σίγουρος ότι το παιδί το παρατηρεί. Σε αντίθετη περίπτωση ανα χάνεις την ψυχραιμία σου, τα χάνεις και πανικοβάλλεσαι μην περιμένεις ο έφηβος να κάνει κάτι άλλο. Το πρότυπό του είσαι και παραμένεις εσύ. Δείξτου είναι πιο εύκολο από το να μιλάς κάποιες φορές. 
• Τέταρτος κανόνας. Άφησέ του προσωπικό χρόνο. Σε μια εποχή που πρέπει να ανταποκριθεί σε χιλιάδες ερεθίσματα, απαιτείται χρόνος όπου δεν θα κάνει τίποτε. Στον νεκρό χρόνο θα αποσυμπιεστεί ο εγκέφαλός του και θα μπορεί να πάρει μια ανάσα ενέργειας. 

Πώς Μπορεί να Βοηθήσει η Εξειδικευμένη Υποστήριξη και το Mandala;

Στο σπίτι οι γονείς αισθάνονται σε τέλμα αβοήθητοι γιατί κάθε προσπάθεια βουλιάζει στο κενό. Έπειτα ένας έφηβος δεν μιλάει εύκολα σε αυτούς είτε γιατί δε θέλει να τους κάνει να στεναχωρεθούν, είτε γιατί δε θέλει να τους ακούσει να τον κρίνουν. 

Εδώ ακριβώς έρχεται ο ρόλος της εξειδικευμένης υποστήριξης. Μέσα από τη διαδικασία της Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας Εφήβων στο Mandala, το παιδί δεν αντιμετωπίζεται σαν «πρόβλημα που χρειάζεται διόρθωση». Αντίθετα, στο Κέντρο Ψυχοθεραπείας Mandala βρίσκει έναν σύμμαχο που το βοηθάει:

• Να αποκωδικοποιήσει τα συναισθήματά του και να καταλάβει από πού πηγάζει η εσωτερική του πίεση.
• Να αναπτύξει πρακτικούς μηχανισμούς διαχείρισης για το σχολικό άγχος και τις κοινωνικές πιέσεις.
• Να ενισχύσει την αυτοεκτίμησή του, μαθαίνοντας να μην ταυτίζει την αξία του μόνο με τους βαθμούς ή την εικόνα του.

Διαβάστε κι αυτό:Αν παρατηρείτε ότι το άγχος επηρεάζει έντονα τις σχέσεις όλης της οικογένειας, η Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση της αρμονίας και της επικοινωνίας.

Πώς Μπορεί να Βοηθήσει η Εξειδικευμένη Υποστήριξη και το Mandala;

Στο σπίτι οι γονείς αισθάνονται σε τέλμα αβοήθητοι γιατί κάθε προσπάθεια βουλιάζει στο κενό. Έπειτα ένας έφηβος δεν μιλάει εύκολα σε αυτούς είτε γιατί δε θέλει να τους κάνει να στεναχωρεθούν, είτε γιατί δε θέλει να τους ακούσει να τον κρίνουν. 

Εδώ ακριβώς έρχεται ο ρόλος της εξειδικευμένης υποστήριξης. Μέσα από τη διαδικασία της Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας Εφήβων στο Mandala, το παιδί δεν αντιμετωπίζεται σαν «πρόβλημα που χρειάζεται διόρθωση». Αντίθετα, στο Κέντρο Ψυχοθεραπείας Mandala βρίσκει έναν σύμμαχο που το βοηθάει:

• Να αποκωδικοποιήσει τα συναισθήματά του και να καταλάβει από πού πηγάζει η εσωτερική του πίεση.
• Να αναπτύξει πρακτικούς μηχανισμούς διαχείρισης για το σχολικό άγχος και τις κοινωνικές πιέσεις.
• Να ενισχύσει την αυτοεκτίμησή του, μαθαίνοντας να μην ταυτίζει την αξία του μόνο με τους βαθμούς ή την εικόνα του.

Διαβάστε κι αυτό:Αν παρατηρείτε ότι το άγχος επηρεάζει έντονα τις σχέσεις όλης της οικογένειας, η Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση της αρμονίας και της επικοινωνίας.