Σχέση μητέρας κόρης

Σχέση μητέρας κόρης

Πώς επηρεάζει την γυναικεία αλληλεγγύη

Σχέση μητέρας κόρης, μια σχέση αρχέτυπο. Δηλαδή ένα βαθύ, κοινό «μοντέλο» που υπάρχει μέσα στην ανθρώπινη εμπειρία και εμφανίζεται ξανά και ξανά με διαφορετικές μορφές.

Η μητέρα είναι ο πρώτος άνθρωπος με τον οποίο έρχεσαι σε επαφή. Ο άνθρωπος που πριν ακόμη γεννηθείς τον ακούς, είσαι πλήρως εξαρτημένη και σε επηρεάζει.

Είναι όμως και ο πρώτος σου καθρέφτης, αυτός μέσα από τον οποίο βλέπεις τον εαυτό σου και πώς βλέπεις τις άλλες γυναίκες. Το πρώτο και πιο ισχυρό πρότυπο.

Αν όμως ο καθρέφτης είναι φθαρμένος, είναι θολός ή ακόμη χειρότερα ραγισμένος;

Τότε η δική σου άποψη για την εικόνα σου δεν μπορεί παρά να είναι παραμορφωμένη.

Και κατ' επέκταση ο τρόπος που αντιμετωπίζεις τις άλλες γυναίκες επηρεάζεται αρνητικά.

Ως ψυχολόγος ακούω καθημερινά γυναίκες που δηλώνουν ότι οι σχέσεις τους με άλλες γυναίκες παρουσιάζουν προβλήματα.

Έτσι αυτές προτιμούν να συνδέονται με άντρες τόσο επαγγελματικά όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.

Σε αυτό δεν φταίει η γυναίκα ούτε η φύση ευθύνεται. Ξεκάθαρα λειτουργούν τα πρότυπα, που την επηρέασαν ώστε να εκδηλώνει αυτή την συγκεκριμένη συμπεριφορά.

Σχέση μητέρας κόρης και αλληλεγγύη

Όλοι ξέρουμε ότι το παιδί λειτουργεί σαν σφουγγάρι. Δεν ακούει αλλά αντιγράφει πιστά. Αν τώρα εξετάσουμε τη σχέση μητέρας κόρης θα διαπιστώσουμε ότι δημιουργεί νευρωτικά μονοπάτια. Αυτά ορίζουν τι είναι φυσιολογικό και τι όχι.

Η Μητέρα που Επικρίνει (Ο Εσωτερικός Δικαστής)

Μεγάλωσες με μια μητέρα που έκρινε τα πάντα. Το βλέμμα της ήταν διαρκώς επάνω σου για να μπορέσει να εντοπίσει τα ψεγάδια. Σχολίαζε τα πάντα, το πώς είναι το δωμάτιό σου, το ντύσιμό σου, τα κιλά σου, τις φίλες σου. Όλα. Άρα ο εγκέφαλός σου μεταφράζει πως όταν υπάρχει η γυναικεία προσοχή υπάρχει η κριτική.

Καθώς τα χρόνια περνάνε αυτό το μοτίβο το μεταφέρεις σε όλες τις σχέσεις με τις άλλες γυναίκες. Αν δηλαδή γνωρίσεις μια νέα συνάδελφο ή μια φίλη τότε τι περιμένεις ενώ αρχίζεις να δένεσαι μαζί της;

Να σε κρίνει;

Αυτό όμως ενεργοποιεί τον μηχανισμό άμυνας και πριν προλάβει να το κάνει αυτό, ξεκινάς εσύ. Θέλεις να την προλάβεις.

Επίσης το να σε αποδεχτεί σημαίνει ότι δεν πρέπει να έχεις κάτι μεμπτό. Στην εμφάνιση, στην συμπεριφορά πρέπει να είσαι τέλεια. Αυτό έμαθες: για να σε αγαπούν και να σε αποδέχονται υπάρχουν όροι.

Παράδειγμα: Η Μαρία νιώθει άβολα στις γυναικοπαρέες. Συνήθως παρατηρεί τις άλλες γυναίκες, πώς είναι ντυμένες, πώς φέρονται, τι σχολιάζουν. Παράλληλα δε μιλάει για τις δικές της επιτυχίες.

Γιατί;

Φοβάται την επίκριση.

Η Μαρία που η μητέρα της την έκρινε διαρκώς για όλα κάνει το ίδιο με τις φίλες της και με τον γυναικείο κοινωνικό περίγυρο.

Έμαθε πως η σύνδεση δεν υπάρχει χωρίς να ακολουθούν κανόνες.

Η Μητέρα που Απουσιάζει Συναισθηματικά (Η Κυνηγός της Αποδοχής)

Πάμε τώρα να εξετάσουμε τις μητέρες που ναι μεν ήταν παρούσες σωματικά, δεν υπήρχε όμως καμία συναισθηματική σύνδεση.

Μπορεί να τις απασχολούσε μια κατάθλιψη, να ήταν εγκλωβισμένες σε έναν κακό γάμο ή να αφιέρωναν όλη την ενέργειά τους στην εργασία.

Η απόμακρη φιγούρα αυτής της μητέρας δημιουργεί την εντύπωση στην κόρη της ότι πρέπει να προσπαθήσει εξαντλητικά για να πάρει ψήγματα αποδοχής - προσοχής - αγάπης. Μια σχέση μητέρας κόρης με ανοιχτούς λογαριασμούς.

Αυτές οι κόρες γίνονται οι λεγόμενες "people pleasers". Προσπαθούν να ικανοποιήσουν τους άλλους και όχι τον εαυτό τους. Είναι αυτές που θα εκλιπαρούν για συναίσθημα έτοιμες να δώσουν τα πάντα.

Είναι συνήθως οι “σωτήρες” μιας φιλίας και διαρκώς βρίσκονται σε ετοιμότητα να βοηθήσουν έμπρακτα ή όχι.

Μη ρωτάτε τι συμβαίνει σε αυτήν την περίπτωση. Είναι ξεκάθαρο ότι κάποιες αν όχι όλες τις φορές θα την “εκμεταλλευτούν” οι φίλες της και θα βιώσει απογοήτευση.

Παράδειγμα:

Η Μαρία είναι η φίλη που θα “τρέξει” αμέσως στην ανάγκη μιας φίλης της. Θα αφήσει στην άκρη τις δικές της προτεραιότητες, θα την ακούσει μέχρι τα ξημερώματα και θα κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να βοηθήσει.

Αν όμως χρειαστεί η φίλη να κάνει το ίδιο και δε συμβεί, τότε σκέφτεται ότι κάτι δεν έκανε αυτή καλά.

Λάθος.

Η Μαρία όμως έχει μάθει ότι αυτό το μοτίβο θα της προσφέρει όλα αυτά που αναζητά. Άρα εδώ η αλληλεγγύη δεν υπάρχει καθώς η Μαρία κρίνει με πολύ αυστηρά κριτήρια τη φίλη της και την δικάζει για μια συμπεριφορά.

Η Συγχωνευτική Μητέρα (Η Απουσία Ορίων)

Ένα πραγματικά δύσκολο ίσως και το πιο δύσκολο μοντέλο για την ελληνική κοινωνία και κουλτούρα. Αφορά στη μητέρα που δεν ζει για εκείνη αλλά για την κόρη της.

Δεν την αφήνει να έχει προσωπικό χώρο και δεν υπάρχει κανένα όριο στη μεταξύ τους σχέση.

Συνήθως δηλώνει ότι ¨είναι φίλη¨ με την κόρη της κι αν πέσει στην αντίληψή της κάτι που δεν το μοιράστηκε μαζί της, εκνευρίζεται.

Τι όμως καταλαβαίνει η κόρη;

Ότι αν λειτουργήσει αυτόνομα, τότε προδίδει τη σχέση. Η μητέρα πληγώνεται. Πώς όμως αυτό μεταφέρεται στη σχέση της με τις άλλες γυναίκες;

Αν η κόρη δημιούργησε μια σχέση που δεν την έχει μοιραστεί με τη μητέρα της, η μητέρα της δεν μπορεί να καταλάβει ότι αυτό είναι δικαίωμά της. Αντίθετα την κατηγορεί και δεν μπορεί καν να διανοηθεί ότι συνέβη.

Θα το καταλάβουμε με ένα παράδειγμα.

Η Μαρία εδώ πιστεύει πως με τη φίλη της πρέπει να τα μοιράζεται όλα. Σαφώς και λειτουργεί το πρότυπο της μητέρας που συμβάλλει ώστε να δημιουργηθούν εξαρτημένες σχέσεις.

Αν δεν συμβεί όμως κάτι τέτοιο από την πλευρά της φίλης, τότε νιώθει προδομένη και εξαπολύει μύδρους. Γίνεται επικριτική. Αυτό έμαθε, αυτό μεταφέρει.

Υπάρχει όμως και ο αντίποδας να είναι απόμακρη και να μην μπορεί να “δεθεί”. Αυτό δημιουργεί μια ασφάλεια γύρω της καθώς έτσι δεν πρόκειται να βρεθεί σε δυσάρεστη θέση

Η Διαγενεακή Σύνδεση: Τι Κληρονόμησες Χωρίς να το Ξέρεις;

Αυτό που δεν γνωρίζουν οι περισσότερες γυναίκες και το ανακαλύπτω όταν κουβεντιάζω μαζί τους, είναι πως η κόρη δεν είναι αποτέλεσμα μόνο της σχέσης της με την μητέρα. Παίζει σοβαρό ρόλο η σχέση που είχε εκείνη με τη δική της. Έτσι μια σύγχρονη επιστημονική πραγματικότητα μιλάει για διαγενεακή μεταβίβαση τραύματος.

Είναι σχεδόν βέβαιο ότι η γιαγιά σου έχει μεγαλώσει σε ένα πατριαρχικό οικογενειακό πλαίσιο. Σε εκείνες τις κοινωνίες υπήρχε έντονος ανταγωνισμός ανάμεσα στις γυναίκες που αφορούσε:

• Την εύρεση ενός «καλού» συζύγου.
• Την αποδοχή και την επιβεβαίωση από τους άνδρες.
• Τη σύγκριση της εμφάνισης και της ομορφιάς.
• Τον ρόλο της «καλής» συζύγου και μητέρας.
• Την έγκριση της πεθεράς και της ευρύτερης οικογένειας.
• Την κοινωνική υπόληψη και τη φήμη της οικογένειας.
• Την οικονομική ασφάλεια μέσω του γάμου.
• Τη διαχείριση περιορισμένων ευκαιριών για μόρφωση, εργασία και ανεξαρτησία.
• Την ανάγκη να καταπιέζουν τα συναισθήματα και τις προσωπικές τους επιθυμίες για να θεωρούνται «σωστές γυναίκες».

Αυτές οι γυναίκες στην προσπάθειά τους να φανούν αντάξιες όλων των παραπάνω μεγάλωσαν την κόρη (δηλαδή τη μητέρα σου) με μηνύματα τύπου:

"Η φίλη σου σε ζηλεύει, πρόσεχέ την, θα σου την φέρει… "

"Μην εμπιστεύεσαι καμία, στο τέλος θα σου φάει τον άντρα / τη δουλειά."

"Ο γυναικείος ανταγωνισμός είναι δεδομένος."

Άρα η γυναίκα αυτή έμαθε να αντιμετωπίζει τις άλλες γυναίκες με επιφύλαξη. Ένα συστατικό που όταν υπάρχει σε μια σχέση, δημιουργούνται ρήγματα. Αυτό που θέλω όμως να τονίσω είναι πως η έλλειψη αλληλεγγύης δεν μεταφέρεται από το DNA μας. Πρόκειται για ένα επίκτητο, κληροδοτημένο τραύμα επιβίωσης.

Πώς η σχέση μητέρα κόρης επηρεάζει τον εργασιακό χώρο;

Κι εδώ συναντάμε διάφορες περσόνες.

Η "Μητέρα" Προϊσταμένη

Είναι απόλυτα φυσιολογικό και το συναντάμε εμείς οι ψυχολόγοι πολύ συχνά να μεταβιβάζεται μια συμπεριφορά του παρελθόντος σε μια φιγούρα του τώρα.

Για παράδειγμα, μια γυναίκα μπορεί να αντιδρά υπερβολικά απέναντι σε μια γυναίκα προϊσταμένη, όχι μόνο εξαιτίας της συμπεριφοράς της, αλλά και επειδή, χωρίς να το συνειδητοποιεί, της θυμίζει τη μητέρα της.

Αυτό στην ψυχολογία ονομάζεται μεταβίβαση: η τάση να μεταφέρουμε σε ένα πρόσωπο του παρόντος συναισθήματα, προσδοκίες ή φόβους που δημιουργήθηκαν σε μια σημαντική σχέση του παρελθόντος.

Έτσι, μια αυστηρή προϊσταμένη μπορεί να βιωθεί σαν μια επικριτική μητέρα, ενώ μια υποστηρικτική προϊσταμένη μπορεί να ξυπνήσει την ανάγκη για επιβεβαίωση και αποδοχή που δεν καλύφθηκε ποτέ στην παιδική ηλικία.

Ανταγωνισμός vs Αλληλεγγύη

Υπάρχουν οι γυναίκες που λάμπουν όταν βρίσκονται ανάμεσα σε άλλες και αυτές που νιώθουν απειλή. Όλα γυρίζουν γύρω από τη σχέση μητέρας κόρης.

Αν η μητέρα σου σε έκανε να νιώθεις ότι είσαι η καλύτερη, ότι δεν υπάρχει κάποια σαν κι εσένα, τότε βλέπεις την επιτυχία μιας άλλης και νιώθεις αποτυχημένη.

Αντίθετα αν μεγάλωσες σε μια σχέση ενθάρρυνσης όπου η κριτική και ο ανταγωνισμός έλειπαν, τότε όταν αντικρίζεις μια επιτυχημένη γυναίκα νιώθεις έμπνευση κι όχι φθόνο.

Εδώ δηλαδή κατανοούμε πλήρως ότι η αλληλεγγύη των γυναικών είναι ένα θέμα που δεν αφορά την άλλη γυναίκα. Αφορά πλήρως εσένα και τη σχέση σου με την πρώτη γυναίκα που συνάντησες στη ζωή σου.

Πώς να σπάσεις τα μοτίβα;

Αυτό που θέλω ως ψυχολόγος να καταλάβεις είναι πως δεν είσαι καταδικασμένη να επαναλαμβάνεις τα ίδια λάθη με τη μητέρα σου. Ούτε να σχετίζεσαι με άλλες γυναίκες μέσω αυτού του προτύπου.

Μπορείς να αλλάξεις και να αφήσεις το παρελθόν πίσω σου.

Μπορείς να γίνεις μια γυναίκα που σέβεται, αγαπά, συνδέεται σωστά με άλλες γυναίκες και διαθέτει ενσυναίσθηση και αλληλεγγύη.

Πώς όμως θα γίνει αυτό; Με 4 απλά βήματα.

1. Αναγνώρισε την Προβολή

Ξεκινάς από το να παρατηρήσεις. Όταν δηλαδή νιώσεις φόβο, ανασφάλεια, απειλή από κάποια άλλη γυναίκα ρώτα τον εαυτό σου:

"Σε ποιον ανήκει αυτό το συναίσθημα;" Μήπως η φίλη σου που άργησε στο ραντεβού δεν σε μισεί; Μήπως ο πανικός όταν αργεί προέρχεται από τις φορές που περίμενες τη μητέρα σου στο σχολείο;

Διαχώρισε το παρόν και το παρελθόν.

2. Το Πένθος για τη Μητέρα που Ήθελες

Εδώ ξέρω πως τα πράγματα δεν είναι καθόλου εύκολα. Καλείσαι να πενθήσεις τη μητέρα που ήθελες για να μπορέσεις να αποδεχτείς αυτή που σε μεγάλωσε.

Τη γυναίκα δηλαδή που με όλες τις ανεπάρκειες σε βοήθησε να γίνεις αυτό που είσαι σήμερα.

Γιατί είναι χρήσιμο αυτό το βήμα;

Δεν περιμένεις να αλλάξει πια. Όσο το κάνεις παραμένεις παιδί. Αν όμως αποδεχτείς τη μητέρα σου τότε αποκτάς την ελευθερία να γίνεις μια γυναίκα που δεν προσπαθεί διαρκώς να επικρίνει τις άλλες. Μια γυναίκα που δεν θέλει να ελέγξει τις άλλες, μια δυνατή γυναίκα.

3. Ξεκίνα να Βάζεις Όρια (Με Μικρά Βήματα)

Εδώ δεν χρειάζεται να αλλάξεις σε μια μέρα. Το μοντέλο όμως people-pleasing, καλό είναι να αρχίσεις να το αποχαιρετάς.

Πες όχι σε μια έξοδο που δε θέλεις να πας.

Βάλε προτεραιότητα τον εαυτό σου. Χρησιμοποίησε ένα νοητό ρολόι για το πόσο χρόνο θα διαθέσεις ώστε να ακούσεις τα προβλήματα της φίλης σου.

Δε λέμε φυσικά να μην της συμπαραστέκεσαι αλλά με όρια που θα βοηθήσουν εσένα να διώξεις ένα μοτίβο που δεν σου κάνει καλό.

Εδώ να είσαι προετοιμασμένη ότι οι ενοχές θα σου χτυπήσουν την πόρτα. Ναι αλλά κάθε όχι θα είναι μια μικρή σου νίκη.

4. Επίλεξε Συναναστροφές με Υγιείς Γυναίκες

Ο καλύτερος τρόπος για να επαναπρογραμματίσεις τον εγκέφαλό σου είναι μέσα από "διορθωτικές εμπειρίες".

Μην δίνεις χώρο στη ζωή σου σε γυναίκες που δεν επικοινωνούν ξεκάθαρα. Αν υπάρχουν κάποιες που ασχολούνται με ζωές άλλων, απομάκρυνέ τες. Αν σχετιστείς με γυναίκες που σου δίνουν ασφάλεια, τότε η θηλυκή ενέργεια δεν έχει τη μορφή της επίκρισης και του δράματος, αλλά της φροντίδας, της δύναμης και της έμπνευσης.

Τι μπορεί να κάνει το Mandala Institute για σένα

Μερικές φορές, τα μοτίβα είναι τόσο βαθιά ριζωμένα που η απλή λογική κατανόηση δεν αρκεί. Το σώμα θυμάται το τραύμα και το νευρικό σύστημα αντιδρά πριν προλάβεις να σκεφτείς. Εδώ μπαίνει ο ρόλος του ειδικού. Στο Mandala Institute δουλεύουμε το τραύμα ρεαλιστικά και σφαιρικά, όχι μόνο με λέξεις αλλά με μεθόδους που αλλάζουν τις αντιδράσεις σου στον πυρήνα τους:

Κλινική Ύπνωση & Υπνοανάλυση: Μια προσέγγιση που παρακάμπτει τις άμυνες της λογικής και επικοινωνεί απευθείας με το υποσυνείδητο. Εκεί κάνουμε πράξη το "reparenting". Δίνουμε δηλαδή στο εσωτερικό παιδί την ασφάλεια και την επικύρωση που δεν έλαβε από τη μητέρα του. Μόλις καλυφθεί αυτό το κενό, σταματάς να ζητάς απεγνωσμένα την αποδοχή από τις φίλες ή τις συναδέλφους σου.

Mindfulness & Ενσυνειδητότητα: Το τραύμα της απόρριψης ή της απουσίας ορίων δεν βρίσκεται μόνο στο μυαλό, αλλά "κλειδώνει" στο σώμα. Με τις τεχνικές ενσυνειδητότητας μαθαίνεις να μένεις στο "εδώ και τώρα", ελέγχοντας τις αυτόματες αντιδράσεις σου. Έτσι, όταν μια άλλη γυναίκα σε κρίνει, το σώμα σου εκπαιδεύεται να παραμένει σταθερό και ψύχραιμο, αντί να μπαίνει σε πανικό.

Αναδρομική Θεραπεία (Regression Therapy): Μια θεραπεία ουσίας που κατεβαίνει στη ρίζα των πρώιμων τραυμάτων. Επιστρέφουμε με απόλυτη ασφάλεια στις παλιές εμπειρίες επίκρισης ή συναισθηματικής απουσίας και "ξαναγράφουμε" την κατάληξή τους. Στόχος είναι να σταματήσει επιτέλους το παρελθόν να σκηνοθετεί τις τωρινές σου σχέσεις.

Εκφραστικές Θεραπείες & Sandtray Therapy: Συχνά, ο πόνος από τη σχέση μητέρας-κόρης δεν περιγράφεται με λέξεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η λύση έρχεται μέσα από την Ολιστική Τραυματοθεραπεία χρησιμοποιώντας τέχνη, κίνηση ή φιγούρες στην άμμο (Jungian Sandtray). Ο εσωτερικός κόσμος αποτυπώνεται συμβολικά και το τραύμα αποφορτίζεται, εκεί που η απλή συζήτηση φτάνει σε αδιέξοδο.

Μην αφήνεις τις ιστορίες που γράφτηκαν πριν καν γεννηθείς να σκηνοθετούν το παρόν σου. Πάρε τον έλεγχο. Δες τις γυναίκες γύρω σου και ζήσε μαζί τους όπως σου αξίζει, όχι όπως σου έμαθαν.