Εσωτερικό Παιδί: Πώς το Παιδικό Τραύμα Επηρεάζει τη Ζωή σου

Εσωτερικό παιδί: Πώς τα Τραύματα της Παιδικής Ηλικίας Επηρεάζουν τη Σημερινή σου Ζωή

Έχουν γραφτεί άπειρα πράγματα για το εσωτερικό παιδί καθώς και για τα παιδικά τραύματα.
Ως ψυχολόγος με πολυετή εμπειρία και ανάλογη πορεία στο Mandala Institute, άκουσα πολλές ιστορίες ανθρώπων.
Ξέρεις ανθρώπους που είναι παράδειγμα επιτυχίας, δυναμισμού, με καριέρα και μια ζωή καθόλα επιτυχημένη με μέτρο αυτά που προστάζει το σημερινό κοινωνικό γίγνεσθαι.
Ο κοινός παρονομαστής αυτών των ανθρώπων ήταν ένας. Μου λένε ακριβώς το ίδιο πράγμα. ¨Αισθάνομαι παιδί. Ένα παιδί τρομαγμένο στο σώμα ενός ενήλικα”.
Τώρα για σκέψου, μήπως έχεις νιώσει κι εσύ κάπως έτσι; Είναι μια φράση που σε αντιπροσωπεύει;

• Αντιμετωπίζεις π.χ. έναν καυγά με τρόμο και ανεξέλεγκτο κλάμα, νιώθοντας την ίδια αδυναμία και τον ίδιο φόβο που ένιωθες παιδί;
• Ή μήπως όταν ο προϊστάμενος στη δουλειά σου κάνει μια απλή παρατήρηση αισθάνεσαι όπως τότε στο δημοτικό που ο δάσκαλος σε σήκωνε κι εσύ δεν είχες μελετήσει καθόλου.
• Όταν δυσκολεύεσαι να πεις «όχι», σε κάτι που νιώθεις ότι σε αδικεί, γιατί θυμάσαι πως το παιδί μέσα σου πρέπει να είναι καλό και να λέει ναι, πάντα.
• Αν ζητάς διαρκώς επιβεβαίωση από τους γύρω σου όπως το παιδί χρειάζεται τον ενήλικα για να του πει πόσο καλά τα πάει.
• Ή τέλος αν φοβάσαι την κριτική, αν σε τρομάζει η γνώμη των άλλων και διαρκώς αναζητάς την αποδοχή.

Αν σε κάποια από αυτά αναγνωρίζεις τον εαυτό σου τότε πρέπει να μάθεις ότι είναι η φωνή από το “εσωτερικό παιδί”. Δηλαδή, μπορεί να μην αντιδρά μόνο ο λογικός ενήλικας που είσαι σήμερα. Αντιδρά το παιδί που κάποτε ένιωσε φόβο, πληγώθηκε, τρόμαξε, δεν ακούστηκε ή δεν το ενθάρρυναν όσο είχε ανάγκη.

Θα προσπαθήσω να στο εξηγήσω με όσο πιο απλά λόγια γίνεται.

Θα εξετάσουμε μαζί τι σημαίνει ο όρος και ακόμη με ποιο τρόπο τα παιδικά μας τραύματα επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τη ζωή σου.
Αλλά δε θα μείνουμε μόνο εκεί, θα δούμε κυρίως πως μπορούμε να οδηγήσουμε το Εσωτερικό παιδί στο δρόμο ενήλικης ζωής χωρίς να κουβαλά τα σημάδια του χθες στο σήμερα και το τώρα.

Τι είναι τελικά το «Εσωτερικό Παιδί»;

Όταν ακούς «εσωτερικό παιδί» δεν είναι κάτι άλλο παρά ένας όρος που χρησιμοποιούμε στην ψυχολογία και περιγράφει την συναισθηματική μνήμη. Είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε για εκείνο το κομμάτι της ψυχικής μας ζωής όπου έχουν αποτυπωθεί εμπειρίες, συναισθήματα, ανάγκες και πεποιθήσεις που διαμορφώθηκαν στα πρώτα χρόνια της ζωής μας.

Δεν πρόκειται κυριολεκτικά για ένα «κομμάτι του εγκεφάλου» ούτε ταυτίζεται απόλυτα με το υποσυνείδητο.Ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο οι πρώιμες εμπειρίες μας μπορεί να συνεχίζουν να επηρεάζουν το πώς νιώθουμε, σκεφτόμαστε και αντιδρούμε ως ενήλικες.

Στα πρώτα χρόνια της ζωής του ένα παιδί δεν έχει ακόμη την ωριμότητα ενός ενήλικα για να ερμηνεύσει όσα συμβαίνουν γύρω του.Αν δηλαδή οι γονείς σου έλειπαν διαρκώς, δεν σκεφτόσουν ότι έπρεπε να δουλεύουν για να καλύπτουν τα έξοδα αλλά μπορεί να το βίωνες ως: “Δεν είμαι καλός για να αξίζω τον χρόνο τους”.

Αυτό γράφτηκε στο σκληρό δίσκο και σήμερα που είσαι πλέον ενήλικας, αν κάποιος αργήσει να σου απαντήσει σε ένα μήνυμα ή αν ακυρώσει κάτι που είχατε κανονίσει, ο σκληρός επαναφέρει το αίσθημα του «δεν είμαι σημαντικός, καλός, δεν αξίζω» κτλ. Αλλά δημιουργεί και ένα τεράστιο άγχος. Κι αυτό το άγχος μπορεί και κυβερνά τις επιλογές, τις αποφάσεις και την συμπεριφορά σου.

Το σημαντικό αυτό που θα πρέπει να καταλάβεις, είναι ότι σήμερα δεν είσαι εκείνο το παιδί. Έχεις μεγαλώσει, έχεις επιλογές, έχεις δύναμη και μπορείς να προστατεύσεις τον εαυτό σου. Όμως κάποια παλιά συναισθήματα μπορεί να παραμένουν ζωντανά μέσα σου και να ενεργοποιούνται στις σημερινές σου σχέσεις. Εκεί ακριβώς αρχίζει η δουλειά με το εσωτερικό παιδί.

Δεν χρειάζεται μια «τραγωδία» για να υπάρξει τραύμα

Ξέρεις τι μου λένε πολλοί άνθρωποι; “Είχα μια νορμάλ παιδική ηλικία” είχαμε φαγητό, δεν με κακοποίησε κάποιος, με αγαπούσαν άρα για ποιο και τι είδους τραύμα μιλάμε;

Εδώ βρίσκεται μια μεγάλη παγίδα.
Το τραύμα δεν αφορά ακραία γεγονότα, βία, φτώχεια. Μπορεί να συνδέεται και με αόρατες, επαναλαμβανόμενες καθημερινές πληγές που βίωσες ως παιδί.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι κάθε δύσκολη παιδική εμπειρία αποτελεί απαραίτητα τραύμα. Σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο τη βίωσε το παιδί, η διάρκεια και η επαναληπτικότητά της, αλλά και η ασφάλεια και η υποστήριξη που είχε.

Θα σου δώσω δύο παραδείγματα για να καταλάβεις καλύτερα τι συμβαίνει τώρα και που βρίσκονται οι ρίζες του.

Όταν ένιωθες τους γονείς σου συναισθηματικά μακριά

Όταν είχες ανάγκη από αγάπη, φροντίδα, τρυφερότητα ή απλώς από έναν γονιό που να είναι πραγματικά διαθέσιμος για σένα, αλλά ένιωθες ότι ήταν συναισθηματικά μακριά → μπορεί να έμαθες να μη ζητάς πολλά και να κρατάς τις ανάγκες σου για τον εαυτό σου.

Ως ενήλικας μπορεί:

• να δυσκολεύεσαι να ζητήσεις βοήθεια ή φροντίδα.
• να νιώθεις άβολα όταν κάποιος σε φροντίζει.
• να προσπαθείς συνεχώς να αποδεικνύεις ότι «τα καταφέρνεις μόνος σου».
• να φοβάσαι ότι αν δείξεις πόσο χρειάζεσαι κάποιον, θα απομακρυνθεί.
• να επιλέγεις ανθρώπους που είναι συναισθηματικά μη διαθέσιμοι, επειδή αυτό σου είναι οικείο.
• να δυσκολεύεσαι να πιστέψεις ότι κάποιος μπορεί πραγματικά να μείνει δίπλα σου.
• ή το αντίθετο: να χρειάζεσαι διαρκώς επιβεβαίωση και να φοβάσαι πολύ την απόσταση ή την απόρριψη.

Όταν άκουγες τους γονείς σου να τσακώνονται και φοβόσουν

Για ένα παιδί, ένας έντονος καβγάς των γονιών του δεν είναι απλώς «οι γονείς μου διαφωνούν». Μπορεί να βιώνεται σαν απειλή για ολόκληρη την ασφάλεια του κόσμου του. Δεν ξέρει αν θα σταματήσει, αν κάποιος θα φύγει, αν θα συμβεί κάτι κακό.

Αν αυτό συνέβαινε συχνά, μπορεί να έμαθες να βρίσκεσαι συνεχώς σε επιφυλακή: να ακούς τον τόνο της φωνής, να παρατηρείς τα πρόσωπα, να καταλαβαίνεις από πριν αν κάτι πάει στραβά.

Ως ενήλικας μπορεί:

• να αγχώνεσαι πολύ όταν κάποιος ανεβάζει τον τόνο της φωνής του.
• να φοβάσαι τις συγκρούσεις και να κάνεις τα πάντα για να τις αποφύγεις.
• να προσπαθείς να «ηρεμήσεις» τους άλλους όταν θυμώνουν.
• να νιώθεις ότι πρέπει να μεσολαβήσεις ή να διορθώσεις την κατάσταση.
• να απολογείσαι ακόμη κι όταν δεν έχεις κάνει κάτι λάθος, μόνο και μόνο για να τελειώσει η ένταση.
• να παρατηρείς υπερβολικά τη διάθεση του συντρόφου σου και να καταλαβαίνεις αμέσως την παραμικρή αλλαγή.
• να δυσκολεύεσαι να εκφράσεις θυμό, επειδή έχεις συνδέσει τον θυμό με κάτι επικίνδυνο.
• ή, αντίθετα, να αντιδράς πολύ έντονα σε μια σύγκρουση, σαν να κινδυνεύεις ξανά.

Και ίσως το πιο σημαντικό: να έχεις μάθει ότι η ηρεμία των άλλων είναι δική σου ευθύνη.

Δεν είναι καθόλου περίεργο επομένως αν το παιδί δημιουργήσει αμυντικούς μηχανισμούς και μάθει να προσαρμόζεται με στόχο την συναισθηματική του επιβίωση. Αυτό τώρα που αποτελεί πρόβλημα προς επίλυση είναι ότι αυτούς τους μηχανισμούς το παιδί τους υιοθετεί και τους κουβαλά μέχρι την ενηλικίωσή του. Κάποιες συμπεριφορές που σήμερα μπορεί να σε δυσκολεύουν έχουν πιθανώς τη ρίζα τους σε τρόπους με τους οποίους προσπάθησες τότε να προστατεύσεις τον εαυτό σου.

Διάβασε κι αυτό σε ενδιαφέρει

Πως εμφανίζεται το εσωτερικό παιδί στην καθημερινότητά μας;

Με πολλούς τρόπους που τις περισσότερες φορές δεν γίνονται καν αντιληπτοί, ώστε να αντιμετωπιστούν.

1. Ο "Τελειομανής" (που εξαντλείται)

Ο Γιώργος είναι ένας επιτυχημένος επαγγελματίας. Δουλεύει 14 ώρες τη μέρα. Όλοι τον θαυμάζουν. Όμως ο ίδιος νιώθει μόνιμα ότι «δεν είναι αρκετός». Αν κάνει ένα μικρό λάθος, καταρρέει. Τι συμβαίνει πραγματικά;

Ο ενήλικας Γιώργος είναι διευθυντής.

Όμως στο τιμόνι της ψυχής του κάθεται ο μικρός Γιωργάκης, το εσωτερικό παιδί, που προσπαθεί ακόμα απεγνωσμένα να πάρει ένα «μπράβο» από τον αυστηρό πατέρα του. Ο τελειομανής δεν κυνηγάει την επιτυχία, τρέχει για να ξεφύγει από τον φόβο της απόρριψης.

2. Ο "Σωτήρας" (που δεν βάζει όρια)

Η Μαρία είναι πάντα εκεί για όλους. Ακούει τα προβλήματα των φίλων της, αναλαμβάνει τις δουλειές των συναδέλφων της, φροντίζει τον σύντροφό της. 

Όμως είναι εξαντλημένη, νιώθει άδεια και θυμωμένη που κανείς δεν φροντίζει εκείνη. 

Η ενήλικη Μαρία φαίνεται δοτική. Η μικρή Μαρία, όμως, έμαθε στο πατρικό της ότι για να έχει αξία και να την αγαπούν, έπρεπε να είναι χρήσιμη. Αν πει «όχι», νιώθει ότι θα την εγκαταλείψουν.

3. Αυτός που «Φεύγει» (στις σχέσεις)

Ο Κώστας, μόλις μια σχέση αρχίζει να γίνεται σοβαρή και ο άνθρωπός του τον πλησιάζει συναισθηματικά, νιώθει να πνίγεται. Βρίσκει δικαιολογίες και απομακρύνεται. Δεν το κάνει επίτηδες.

Ως παιδί, έμαθε ότι οι άνθρωποι που αγαπάς είναι απρόβλεπτοι ή μπορεί να σε πληγώσουν (ίσως είχε μια μητέρα υπερπροστατευτική που τον «έπνιγε», ή γονείς που έφυγαν). 

Το μικρό αγόρι μέσα του μπορεί να έχει συνδέσει την οικειότητα με τον κίνδυνο.

Φυσικά υπάρχουν κι άλλες συμπεριφορές που κρύβουν το εσωτερικό παιδί, εκτός αυτών. 

Σημάδια ότι το δικό σου εσωτερικό παιδί χρειάζεται αγκαλιά

Πώς θα καταλάβεις ότι τα δικά σου παιδικά τραύματα είναι ακόμα ενεργά; Κάνε στον εαυτό σου τις εξής ερωτήσεις. Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε αρκετές από αυτές, ίσως είναι μια αφορμή να κοιτάξεις λίγο πιο προσεκτικά τι συμβαίνει μέσα σου:

Παίρνεις τα πάντα πολύ προσωπικά και πληγώνεσαι εύκολα;

• Έχεις έντονο άγχος εγκατάλειψης (ζηλεύεις υπερβολικά ή τσεκάρεις τον σύντροφό σου);
• Νιώθεις συχνά την ανάγκη να επαναστατείς, ακόμα και όταν δεν υπάρχει λόγος;
• Κρίνεις τον εαυτό σου (και τους άλλους) εξαιρετικά αυστηρά;
• Τρως συναισθηματικά, καπνίζεις ή πίνεις για να μουδιάσεις τα συναισθήματά σου;
• Νιώθεις ένα μόνιμο, ανεξήγητο αίσθημα ντροπής ή ότι «κάτι δεν πάει καλά με μένα».

Αυτό που αξίζει να γνωρίζεις είναι ένα: το σώμα μας πολλές φορές εκφράζει αυτό που εμείς έχουμε μάθει να μη λέμε.

Το σώμα πολλές φορές λέει αυτό που εμείς έχουμε μάθει να μη λέμε:

«Φοβάμαι.»
«Χρειάζομαι αγάπη.»
«Θυμώνω.»
«Δεν θέλω άλλο να κάνω ότι είμαι δυνατός.»
«Θέλω κάποιος να με φροντίσει.»
«Κουράστηκα να προσπαθώ να είμαι αρκετός.»
«Δεν νιώθω ασφαλής.»
«Κάτι με πληγώνει.»
«Δεν θέλω να το κρατάω άλλο μέσα μου.»
«Χρειάζομαι να με ακούσουν.»
«Θέλω να πω όχι.»
«Έχω ανάγκη να με αγκαλιάσουν.»
«Θέλω να με προσέξουν.»
«Δεν αντέχω να τα κάνω όλα μόνος μου.»
«Θέλω να σταματήσω να φοβάμαι ότι θα με αφήσουν.»
«Χρειάζομαι χώρο να είμαι εγώ.»
«Θέλω επιτέλους να ξεκουραστώ.»
«Υπάρχει κάτι μέσα μου που ζητά να το ακούσω.»

ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΤΟ ΜΑΝΤΑΛΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ

Το να προσπαθείς να κόψεις το συναισθηματικό φαγητό κάνοντας απλώς μια σκληρή, στερητική δίαιτα, είναι μια πράξη καταδικασμένη να αποτύχει. Είναι σαν να βάζεις τσιρότο σε ένα σπασμένο χέρι. Το πρόβλημα δεν είναι οι θερμίδες, το πρόβλημα είναι το συναισθηματικό φορτίο που κουβαλάς.

Στο Mandala Institute, δεν εστιάζουμε στη ζυγαριά, αλλά στην ψυχή σου. Στόχος μας είναι να σε βοηθήσουμε να χτίσεις μια νέα, υγιή σχέση με τον εαυτό σου, ώστε το φαγητό να γίνει ξανά απλώς τροφή και όχι παυσίπονο. Εδώ είναι πώς μπορούμε να δουλέψουμε μαζί:

• Ολιστική Ψυχοθεραπεία: Ανακαλύπτουμε μαζί ποια είναι η αληθινή σου «πείνα». Σε βοηθάμε να εντοπίσεις τα στρεσογόνα γεγονότα της καθημερινότητάς σου και να χτίσεις νέους, υγιείς μηχανισμούς διαχείρισης του άγχους, ώστε να μην χρειάζεται να καταφεύγεις στο ψυγείο.

   

• Αναδρομική Θεραπεία: Μέσω της αναδρομής, μπορούμε να ταξιδέψουμε πίσω στον χρόνο, ακριβώς στη στιγμή που δημιουργήθηκε η ασυνείδητη σύνδεση ανάμεσα στο φαγητό και τη συναισθηματική ασφάλεια. Λύνοντας αυτό το παιδικό τραύμα στη ρίζα του, η επιθυμία για υπερφαγία συχνά εξαφανίζεται εντελώς.

   

• Εκφραστικές Τέχνες (Art Therapy) & Σωματοκεντρική Πρακτική: Μαθαίνεις να ακούς το σώμα σου. Αντί να «καταπίνεις» τον θυμό ή τη θλίψη σου, βρίσκουμε ασφαλείς τρόπους να τα εκφράσεις και να τα αποβάλλεις από το νευρικό σου σύστημα μέσα από τη ζωγραφική, την κίνηση και το σώμα.

   

• Ο βελονισμός μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του στρες και της συναισθηματικής έντασης, μειώνοντας την ανάγκη να καταφεύγεις στο φαγητό για ανακούφιση. Παράλληλα, μπορεί να ενισχύσει την επίγνωση των πραγματικών σημάτων πείνας και κορεσμού. 

• Mindfulness & Διαλογισμός: Ίσως το πιο δυνατό εργαλείο ενάντια στο συναισθηματικό φαγητό. Σε εκπαιδεύουμε στην «ενσυνείδητη διατροφή» (mindful eating). Μαθαίνεις να παρατηρείς την παρόρμηση χωρίς να υποκύπτεις αμέσως σε αυτήν, δημιουργώντας έναν χώρο ασφαλείας ανάμεσα στο άγχος και την αντίδραση.

3 Πρακτικά Βήματα για να Ξεκινήσεις την Επούλωση Σήμερα

Θα ήθελα τώρα να σου δώσω κάποια βήματα για να ξεκινήσεις να φροντίζεις τα παλιά σου τραύματα και να καταλαβαίνεις καλύτερα τις αντιδράσεις σου στο σήμερα.

1. Η Φωτογραφία: Μπορείς να βάλεις μια φωτογραφία σου από όταν ήσουν σε ηλικία 5, 6 ή 7 χρονών. Θέλουμε να είναι σε σημείο που θα την βλέπεις συχνά. Σε τι θα σε βοηθήσει αυτό; Αν κάποιες στιγμές νιώθεις αρνητικά συναισθήματα, ενοχές, άγχος, φόβο, δες το παιδί στη φωτογραφία και σκέψου πως θα του μιλούσες. Θα το μάλωνες και θα έκανες κριτική ή θα το αγκάλιαζες. Μίλα στον εαυτό σου σαν να μιλάς σε εκείνο το παιδί, φέρσου στον εαυτό σου σαν να είναι το εσωτερικό παιδί.

2. Γίνε ο Παρατηρητής

Την επόμενη φορά που θα αντιδράσεις πολύ πιο έντονα απ’ όσο θα περίμενες, μην προσπαθήσεις αμέσως να σταματήσεις το συναίσθημα. Κάνε πρώτα μια παύση.

Για παράδειγμα, κάποιος σου μιλάει απότομα και ξαφνικά νιώθεις ότι σε κατακλύζει θυμός, φόβος ή ακόμη και η ανάγκη να βάλεις τα κλάματα.

Πριν απαντήσεις, πάρε μια ανάσα και ρώτησε τον εαυτό σου:

«Τι ακριβώς συνέβη τώρα;»
«Τι ένιωσα τη στιγμή που μου μίλησε έτσι;»
«Η αντίδρασή μου ταιριάζει πραγματικά σε αυτό που συνέβη ή είναι πολύ μεγαλύτερη;»
«Τι μου θυμίζει αυτή η αίσθηση;»

Και μετά κάνε μια ακόμη ερώτηση:

«Ποιος νιώθει έτσι αυτή τη στιγμή; Ο ενήλικας που είμαι σήμερα ή ένα πιο μικρό κομμάτι του εαυτού μου που κάποτε ένιωσε έτσι;»

Δεν χρειάζεται να βρεις αμέσως την απάντηση. Το σημαντικό είναι να δημιουργήσεις λίγη απόσταση ανάμεσα σε αυτό που νιώθεις και σε αυτό που κάνεις.

Αν για παράδειγμα, όταν ήσουν παιδί, ένα απότομο ύφος σήμαινε ότι κάποιος θα θύμωνε, θα σε μάλωνε ή θα σε έκανε να φοβηθείς, μπορεί σήμερα ένας απότομος τόνος να σου ξυπνά την ίδια αίσθηση κινδύνου.

Ο ενήλικας μέσα σου μπορεί τότε να πει:

«Τώρα είμαι 40 χρονών. Δεν είμαι εκείνο το παιδί. Αυτός ο άνθρωπος μου μίλησε απότομα, αλλά είμαι ασφαλής. Μπορώ να αποφασίσω πώς θα απαντήσω.»

Αυτό δεν σημαίνει ότι το συναίσθημά σου είναι υπερβολικό ή ότι πρέπει να το αγνοήσεις. Σημαίνει ότι δεν αφήνεις το παλιό συναίσθημα να αποφασίσει για σένα στο παρόν.

Και αυτή είναι η ουσία της παρατήρησης:

Δεν προσπαθείς να διώξεις το συναίσθημα. Το αναγνωρίζεις, εξετάζεις από πού μπορεί να έρχεται και επιλέγεις συνειδητά τι θα κάνεις τώρα.

3. Γράψε ένα γράμμα

Πάρε ένα χαρτί και ένα μολύβι και γράψε ένα γράμμα στο παιδί που ήσουν.

Δεν χρειάζεται να γράψεις όμορφα ούτε να βρεις τις σωστές λέξεις. Γράψε όπως θα μιλούσες σε ένα μικρό παιδί που αγαπάς και θέλεις να προστατεύσεις.

Μπορείς να ξεκινήσεις:

«Σε βλέπω. Ξέρω ότι φοβήθηκες. Ξέρω ότι υπήρχαν στιγμές που ένιωθες μόνος, ότι δεν σε καταλάβαιναν ή ότι έπρεπε να είσαι δυνατός ενώ μέσα σου ήθελες απλώς μια αγκαλιά.»

Μετά πες του αυτά που ίσως δεν μπόρεσε να ακούσει τότε:

«Δεν έφταιγες εσύ.»
«Δεν χρειαζόταν να είσαι τέλειος για να αξίζεις αγάπη.»
«Δεν χρειάζεται πια να κρύβεις αυτό που νιώθεις.»
«Δεν χρειάζεται να φροντίζεις τους πάντες για να σε αγαπούν.»
«Μπορείς να λες όχι.»
«Μπορείς να ζητάς βοήθεια.»

Και μετά έρχεται το πιο σημαντικό μέρος:

«Τώρα μεγάλωσα. Είμαι εδώ εγώ. Δεν μπορώ να αλλάξω όσα σου συνέβησαν τότε, αλλά μπορώ να σε φροντίζω από εδώ και πέρα. Όταν φοβάσαι, θα σε ακούω. Όταν κουράζεσαι, θα σε ξεκουράζω. Όταν κάποιος σε πληγώνει, θα σε προστατεύω. Δεν χρειάζεται πια να τα περνάς μόνος σου.»

Αυτό δεν είναι ένα γράμμα που γράφεις για να αλλάξεις το παρελθόν. Είναι ένας τρόπος να δημιουργήσεις μια διαφορετική σχέση με τον εαυτό σου στο παρόν.

Για πρώτη φορά, ίσως, δεν περιμένεις από τους ανθρώπους γύρω σου να έρθουν να σώσουν το παιδί που φοβάται. Μαθαίνεις εσύ, ως ενήλικας, να στρέφεσαι προς αυτό το παιδί με κατανόηση, προστασία και φροντίδα.

Είμαι η Κατερίνα Κανελλοπούλου, ψυχολόγος, και σε περιμένω για να κάνουμε το ταξίδι απελευθέρωσης μαζί, αν νιώθεις έτοιμος/η να πάρεις τη ζωή σου στα χέρια σου!